Η ενεργειακή συγκυρία δοκιμάζει την ελληνική οικονομία, αλλά δημιουργεί και μεσοπρόθεσμες ευκαιρίες. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, το brent αυξάνεται από 96,3 δολάρια ανά βαρέλι το τρίτο τρίμηνο του 2026 σε 118 δολάρια το τέταρτο, εξαιτίας της συνεχιζόμενης διαταραχής στην προσφορά. Εάν κλιμακωθεί ο πόλεμος στο Ιράν, η τιμή μπορεί να φθάσει τα 140,2 δολάρια. Παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές υψηλές για περισσότερο χρόνο.
Η αιχμή εκτιμάται ότι είναι προσωρινή. Οι μέσες τιμές του 2028 είναι 14% έως 37% χαμηλότερες από τις αντίστοιχες του 2026, ενώ στο βασικό σενάριο το brent υποχωρεί στα 59,7 δολάρια το 2029. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν κυρίως το ύψος της άμεσης ανόδου. Η πορεία της παγκόσμιας ανάπτυξης θα καθορίσει το επίπεδο σταθεροποίησης. Ουσιαστικά προβλέπεται κυριαρχία των συνθηκών υπερπροσφοράς ενεργειακών πόρων, η οποία αποκαθίσταται μετά το «επεισόδιο Τραμπ-Κόλπου». Αυτά όμως αποτελούν στοιχεία του βασικού σεναρίου που μπορεί να διαταραχτεί για αρκετούς λόγους, με κυριότερο εξ αυτών τις εντάσεις που έχουν συσσωρευτεί.
Για την Ελλάδα, που εισάγει σχεδόν όλο το πετρέλαιο που καταναλώνει, τα επόμενα δύο με τρία τρίμηνα είναι κρίσιμα. Η ακριβότερη ενέργεια επιβαρύνει τον πληθωρισμό, το κόστος παραγωγής και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η αποκλιμάκωση το 2027–2028 είναι πιθανή, αλλά δεν εξαλείφει την αβεβαιότητα.
Οι εκτιμήσεις πάντως δείχνουν ότι έχει επιτευχθεί μεγαλύτερη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική ανθεκτικότητα, χωρίς να έχει επιτευχθεί ακόμα παραγωγική και εξωτερική ανθεκτικότητα.
Για το 2026 προβλέπονται ανάπτυξη 1,8%, πληθωρισμός 4,2%, ανεργία 8% και έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 6,6% του ΑΕΠ. Για το 2027, οι αντίστοιχες προβλέψεις μας είναι ανάπτυξη 1,63%, πληθωρισμός 3,96%, ανεργία 7,6% και εξωτερικό έλλειμμα 6,24%.
Το ενεργειακό σοκ αυξάνει το κόστος επιχειρήσεων και τις τιμές, μειώνει την πραγματική αγοραστική δύναμη και μπορεί να περιορίσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Αν αυξηθούν παράλληλα οι αποδόσεις των ομολόγων, η επιβάρυνση εντείνεται.
Κεντρική ευπάθεια είναι το εξωτερικό ισοζύγιο, επειδή η εισαγωγική εξάρτηση αφορά ενέργεια, ενδιάμεσα και κεφαλαιουχικά αγαθά. Πρόσθετο ετήσιο καθαρό ενεργειακό κόστος 1 δισ. ευρώ επιβαρύνει το ισοζύγιο κατά περίπου 0,37 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ του 2027. Η προβλεπόμενη μείωση του δημόσιου χρέους στο 130,1% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 3% δεν αρκούν για να μειώσουν την εξωτερική χρηματοδοτική εξάρτηση.
Ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος, καθώς το ευρωπαϊκό πλαίσιο εστιάζει στην πορεία των καθαρών δαπανών, για τις οποίες προβλέπεται αύξηση 3,1% το 2027. Γι’ αυτό, η στήριξη πρέπει να είναι προσωρινή και στοχευμένη στα ευάλωτα νοικοκυριά, αντί για οριζόντιες επιδοτήσεις τιμών, που αποτελούν και γενικότερη ευρωπαϊκή απόφαση.
Η Ελλάδα επιδιώκει να γίνει περιφερειακός κόμβος εισόδου, μεταφοράς, μεταποίησης και πιθανής παραγωγής ενέργειας. Ο Κάθετος Διάδρομος, με τη Ρεβυθούσα, την Αλεξανδρούπολη και τους διασυνδεδεμένους αγωγούς, μπορεί να μεταφέρει LNG προς τα Βαλκάνια, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Οι χρεώσεις μεταφοράς ενισχύουν τις προοπτικές, αλλά δεν έχουν εξασφαλιστεί επαρκείς όγκοι. Η μεσοπρόθεσμη προβλεπόμενη επικράτηση των συνθηκών υπερπροσφοράς ενεργειακών πόρων λειτουργεί αρνητικά.
Οι έρευνες υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης αποτελούν πιθανό, όχι βέβαιο πλεονέκτημα. Η αξία τους εξαρτάται και από τις τιμές και την ταχύτητα της πράσινης μετάβασης. Παράλληλα, τα τέσσερα μεγάλα διυλιστήρια δημιουργούν ήδη προστιθέμενη αξία και εξαγωγές. Η γεωγραφική θέση και οι συνεργασίες με Κύπρο, Ισραήλ, Αίγυπτο και ΗΠΑ ενισχύουν τον ρόλο της χώρας, ενώ ο Great Sea Interconnector αντιμετωπίζει γεωπολιτικές δυσκολίες, οι οποίες πάντως φαίνεται να βρίσκονται στην πορεία επίλυσης.
Η γεωστρατηγική αναβάθμιση δεν συνεπάγεται αυτόματα φθηνότερη ενέργεια, δημόσια έσοδα ή υψηλότερη ανάπτυξη. Το όφελος εξαρτάται από τη χρήση των υποδομών, το κόστος, την ανταγωνιστικότητα και την εγχώρια προστιθέμενη αξία. Η ενεργειακή μετάβαση και οι συνθήκες προσφοράς περιορίζουν επίσης τον ορίζοντα ορισμένων επενδύσεων σε ορυκτά καύσιμα.
Το 2027 η ενέργεια αποτελεί περισσότερο κίνδυνο παρά ευκαιρία, καθώς η αιχμή των τιμών συμπίπτει με υψηλό εξωτερικό έλλειμμα και περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο. Η μεσοπρόθεσμη ευκαιρία θα υλοποιηθεί εφόσον η νέα ενεργειακή θέση μειώσει την καθαρή εξάρτηση και τις εισαγωγικές διαρροές. Απαιτούνται συνέχεια της στοχευμένης κοινωνικής στήριξης, επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευση, δίκτυα και εξοικονόμηση, ενίσχυση της παραγωγικής και εξαγωγικής βάσης και προστασία των παραγωγικών δημόσιων επενδύσεων. Η επιτυχία θα κριθεί από το αν η δημοσιονομική σταθερότητα και η γεωπολιτική αναβάθμιση μεταφραστούν σε παραγωγικότητα, υψηλότερα πραγματικά εισοδήματα και μικρότερη εξωτερική εξάρτηση.
Πρώτη δημοσίευση: εφημερίδα Real News, 22 Νοεμβρίου 2026
