Εκτίναξη του πληθωρισμού σε επίπεδα άνω του 5% και επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης θα προκαλέσει τα επόμενα χρόνια στην ελληνική οικονομία η επιβεβαίωση των δυσμενέστερων σεναρίων για τη χρονική διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης στο Ιράν.
Η ανάλυση που εκπονήθηκε από τον πρόεδρο του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών Παναγιώτη Πετράκη με τη συνεργασία του καθηγητή του ΕΚΠΑ Παντελή Κωστή και του συνεργάτη του Κέντρου Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης του ΕΚΠΑ Γιώργου Βασίλη περιλαμβάνει την επεξεργασία τεσσάρων σεναρίων για την εξέλιξη της κρίσης.
Καθένα από αυτά θα επηρεάσει λιγότερο ή περισσότερο την ελληνική οικονομία από το 2026 έως και το 2030. «Πρόκειται για ένα σχέδιο εργασίας που θα βελτιώνεται συνεχώς και έχει σκοπό να αυξηθεί η προβλεψιμότητα στην ελληνική οικονομία στην παρούσα κρίση», λέει ο κ. Πετράκης και επισημαίνει ότι σε αυτή την ανάλυση δεν έχουν ληφθεί υπόψη πιθανά νέα δημοσιονομικά μέτρα.
Τα τέσσερα σενάρια
1. Η κρίση θα διαρκέσει από έναν έως τρεις μήνες
Το πρώτο σενάριο αφορά μια κρίση που θα διαρκέσει από έναν έως τρεις μήνες. Θα περιλαμβάνει περιορισμένα χτυπήματα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε ιρανικές στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις τα οποία θα προκαλέσουν συμβολικά αντίποινα. Η κρίση θα τερματιστεί με μια σειρά διπλωματικών παρεμβάσεων από μεγάλες δυνάμεις και διεθνείς οργανισμούς.
Ο ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ (%) στα τέσσερα σενάρια
(Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων και δημιουργία σεναρίων μέσω του Global Economic Model της Oxford Economics.)
Στην περίπτωση αυτή, και υπό την προϋπόθεση ότι η διεθνής ναυσιπλοΐα δεν θα αντιμετωπίσει σοβαρή διαταραχή και οι χώρες του OPEC+ θα αυξήσουν προσωρινά την παραγωγή πετρελαίου για να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο ελλείψεων, η τιμή του Brent θα αυξηθεί βίαια αλλά παροδικά στα επίπεδα των 85 δολαρίων το βαρέλι. Το 2027 η τιμή θα πέσει στα 70 δολάρια και θα αποκλιμακώνεται μέχρι να πέσει στα 60 δολάρια το 2030.
Οι συνέπειες για την Ελλάδα θα είναι μια επιβράδυνση της αύξησης του ΑΕΠ στο 1,8% το 2026 από 2,1% που προβλέπει το βασικό σενάριο. Ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,8% από 2,3% που προβλέπει το βασικό σενάριο.
2. Η κρίση θα διαρκέσει από έξι έως 18 μήνες
Το δεύτερο σενάριο είναι μια περιφερειακή σύγκρουση διάρκειας από έξι έως 18 μήνες στην οποία θα εμπλέκονταν και οι σύμμαχοι του Ιράν στην περιοχή. Σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσαν να γίνουν επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, αγωγούς και λιμάνια στον Περσικό Κόλπο, ενώ η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ θα βρισκόταν υπό συνεχή απειλή.
Ο ρυθμός πληθωρισμού (%) στα τέσσερα σενάρια
(Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων και δημιουργία σεναρίων μέσω του Global Economic Model της Oxford Economics.)
Αν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, η τιμή του Brent θα εκτιναχθεί στα 105 δολάρια το βαρέλι το 2026 και θα παραμείνει στα επίπεδα των 100 δολαρίων και το 2027. Θα ακολουθήσει αργή υποχώρηση της τιμής μέχρι τα επίπεδα των 80 δολαρίων το 2030.
Οι αριθμοί για την Ελλάδα θα είναι χειρότεροι αν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο: το 2026 το ΑΕΠ θα αυξηθεί 1,7% και ο πληθωρισμός θα ανέβει στο 4,7%.
3. Η κρίση θα διαρκέσει από τρία έως πέντε έτη
Το τρίτο σενάριο είναι ένας παρατεταμένος πόλεμος φθοράς διάρκειας τριών έως πέντε ετών. Σε αυτή την περίπτωση οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα περιελάμβαναν επαναλαμβανόμενες αεροπορικές επιθέσεις, κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και περιοδικές συγκρούσεις μέσω περιφερειακών συμμάχων.
Η παρατεταμένη διάρκεια μιας τέτοιας κρίσης θα δημιουργούσε έναν διαρκή κίνδυνο για την ενεργειακή προσφορά της Μέσης Ανατολής, ιδίως αν επηρεάζονταν οι εξαγωγές χωρών όπως το Ιράν ή το Ιράκ.
Αποδόσεις 10ετών ομολόγων (%) στα τέσσερα σενάρια
(Σχετικά με το κόστος δανεισμού της ελληνικής οικονομίας, οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων αναμένεται να επηρεαστούν άμεσα από την ενεργειακή κρίση, παρουσιάζοντας ανοδικές τάσεις σε όλα τα εναλλακτικά σενάρια σε σχέση με το βασικό επίπεδο αναφοράς, σύμφωνα με το οποίο η απόδοση προβλέπεται να αυξηθεί σταδιακά από το 3,6% το 2026 στο 4,0% το 2030. Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων και δημιουργία σεναρίων μέσω του Global Economic Model της Oxford Economics.)
Πρόκειται για το μακράν χειρότερο από αυτά που επεξεργάστηκαν ο κ. Πετράκης και οι συνεργάτες του. Αν επαληθευτεί, το πετρέλαιο Brent θα ανέβει στα 120 δολάρια το βαρέλι το 2026 και στα 135 δολάρια το 2027. Το 2030 η τιμή του θα είναι 110 δολάρια.
Σε αυτή την περίπτωση οι επιπτώσεις για την Ελλάδα θα είναι βαρύτερες. Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 5,4% το 2026 και θα είναι πάνω από 3% το 2027. Το ΑΕΠ θα αυξηθεί 1,6% φέτος, αλλά μελλοντικά η αύξησή του θα είναι πιο αναιμική (1,1% το 2028). Επιπλέον, σε αυτό το σενάριο οι αποδόσεις των ελληνικών δεκαετών ομολόγων θα φτάσουν το 4,1% το 2028, ενώ το βασικό σενάριο δεν προβλέπει αύξηση στα επίπεδα του 4% πριν από το 2030.
4. Η αντιπαράθεση θα ξεπεράσει τα δέκα χρόνια
Το τέταρτο σενάριο περιλαμβάνει μια μακροχρόνια στρατηγική αντιπαράθεση που θα ξεπεράσει τα δέκα χρόνια και θα μοιάζει περισσότερο με ψυχρό πόλεμο. Θα περιλαμβάνει περιοδικές κρίσεις, κυρώσεις, κυβερνοεπιθέσεις και στρατηγικό ανταγωνισμό στον τομέα των πυρηνικών και των πυραυλικών συστημάτων.
Η τιμή του πετρελαίου θα ανέβει στα 95 δολάρια το βαρέλι το 2026 και στα 100 το 2027. Η αποκλιμάκωση θα είναι πολύ αργή μέχρι να πέσει στα 85 δολάρια το 2030. Για την Ελλάδα η επαλήθευση αυτού του σεναρίου σημαίνει ανάπτυξη 1,8% το 2026 και πληθωρισμός στο 4,2%.
Οι επιπτώσεις στα εισοδήματα
Ο κ. Πετράκης εκφράζει στην «Κ» τη συγκρατημένη αισιοδοξία του ότι δεν θα επαληθευτούν τα χειρότερα σενάρια καθώς, όπως εξηγεί, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν έχουν χτυπήσει ακόμα το νησί Kharg από το οποίο περνά το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. «Σήμερα η Wall Street Journal έγραψε επίσης ότι το Ιράν έχει εξαγάγει ανεμπόδιστα τις τελευταίες μέρες περισσότερο πετρέλαιο από όσο εξήγαγε τον προηγούμενο μήνα, κυρίως σε χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα. Ολα αυτά ίσως δείχνουν μια διάθεση να τελειώσει σύντομα η κρίση».
Ο κ. Πετράκης προσθέτει ότι η διάρκεια της κρίσης είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας όσον αφορά τις επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Εκτιμά ωστόσο ότι αυτές οι επιπτώσεις μπορούν να παραμείνουν σε ένα διαχειρίσιμο επίπεδο, αν και με έναν πληθωρισμό της τάξης του 5% τα εισοδήματα χρειάζονται δύο ή τρία χρόνια για να επανέλθουν στο προηγούμενο επίπεδο. Λέει, επίσης, ότι οι επιπτώσεις αυτές της κρίσης δεν είναι τόσο μεγάλες όσο αυτές που βίωσαν οι οικονομίες μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία. «Η Ευρώπη δεν θίγεται στον πυρήνα της από όσα συμβαίνουν, και αυτή τη φορά δεν αιφνιδιαστήκαμε. Επίσης, το 2022 δεν ήταν μόνο το Ουκρανικό που προκάλεσε τόσο υψηλό πληθωρισμό. Ο πληθωρισμός είχε αρχίσει να ανεβαίνει μήνες νωρίτερα γιατί είχαμε το άνοιγμα των οικονομιών από την πανδημία. Ήρθε η κρίση της Ουκρανίας και ανέβασε ακόμα περισσότερο τις ήδη υψηλές τιμές», σημειώνει.
«Η κυβέρνηση πρέπει να κάνει μια λογική διαχείριση με ορθολογικό πρόσημο έτσι ώστε να διατηρηθεί η ανθεκτικότητα της οικονομίας και των δημόσιων οικονομικών. Αυτός πρέπει να είναι ο πρώτος στόχος. Και αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται υπομονή και ψυχραιμία», καταλήγει.
Πηγή: kathimerini.gr, 11/3/2026
