Η Ευρώπη ήταν ανέκαθεν ήπειρος της βιομηχανίας, των επιχειρήσεων και της καινοτομίας, με ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο. Παρά τους κραδασμούς που προκάλεσαν τα περιοριστικά μέτρα της πανδημίας και η πρωτόγνωρη ενεργειακή κρίση, κατάφερε να τους αντιμετωπίσει. Όμως, η ανταγωνιστικότητα χρειάζεται σημαντικότερη ώθηση δεδομένου ότι η παγκόσμια οικονομία "τρέχει" με ταχείς ρυθμούς. Η ανάληψη αποφασιστικής δράσης με τη διευκόλυνση και την επιτάχυνση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων αποτελεί πρώτιστη ανάγκη. Η πρώτη μεγάλη προσπάθεια, με βάση την έκθεση Ντράγκι, είναι η δημιουργία της πυξίδας ανταγωνιστικότητας επικεντρώνοντας τις προσπάθειες στους παρακάτω βασικούς στόχους:
- Διευκόλυνση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης
- Συμφωνία για καθαρή βιομηχανία και υποστήριξη των ανταγωνιστικών βιομηχανιών της ΕΕ με τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας
- Πιο κυκλική και ανθεκτική οικονομία για τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες πρακτικές παραγωγής και κατανάλωσης
- Ενίσχυση της παραγωγικότητας με τη διάδοση της ψηφιακής τεχνολογίας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και την εξασφάλιση στην καινοτομία στον τομέα της ΤΝ
- Η έρευνα και η καινοτομία στο επίκεντρο της οικονομίας
- Μέγιστη ώθηση στις επενδύσεις για την επιτάχυνση της πράσινης, της ψηφιακής και της κοινωνικής μετάβασης
- Γεφύρωση του χάσματος δεξιοτήτων και εργατικού δυναμικού
Τον Ιανουάριο του 2025, η Επιτροπή παρουσίασε την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας, ένα νέο χάρτη συμπόρευσης για την ανάκτηση του δυναμισμού της Ευρώπης και την τόνωση της οικονομικής μας ανάπτυξης. Η Πυξίδα καθορίζει μια προσέγγιση για την υλοποίηση αυτών των αναγκών, προσδιορίζοντας αρχικά τρεις βασικές ανάγκες: α) γεφύρωση του χάσματος της καινοτομίας, β) απανθρακοποίηση της οικονομίας, και γ) μείωση των εξαρτήσεων. Κρίσιμος παράγοντας η μείωση της γραφειοκρατίας προκειμένου να δημιουργηθεί ευνοϊκότερο επιχειρηματικό περιβάλλον με την απλούστευση των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας εντός της ΕΕ.
Οδηγία "Stop the clock"
Τον Απρίλιο του 2025 ψηφίστηκε η Οδηγία (ΕΕ) 2025/794, γνωστή και ως "Stop the clock" Directive, στο πλαίσιο της πρώτης δέσμης μέτρων "Omnibus I", για την απλοποίηση των κανόνων βιωσιμότητας και δέουσας επιμέλειας των επιχειρήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε μία νέα δέσμη προτάσεων για την απλούστευση των κανόνων της ΕΕ, την τόνωση της ανταγωνιστικότητας και την απελευθέρωση επιπλέον επενδυτικής ικανότητας προσβλέποντας σε ευνοϊκότερο επιχειρηματικό περιβάλλον. Έτσι, δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες για την περαιτέρω ενίσχυση και προσέλκυση νέων επενδύσεων, και παράλληλα την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
Η προσπάθεια απλούστευσης της πολυπλοκότητας των απαιτήσεων της ΕΕ, ιδιαίτερα για τις μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις, επιταχύνουν την μείωση του διοικητικού φόρτου. Το κανονιστικό πλαίσιο εστιάζει σε μεγαλύτερες εταιρείες διότι διαθέτουν υψηλότερο αντίκτυπο στο κλίμα και το περιβάλλον, ενώ παράλληλα εξακολουθούν να επιδιώκουν πρόσβαση σε βιώσιμη χρηματοδότηση για να διευκολυνθεί η μετάβαση.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΕ, οι εν λόγω προτάσεις αποβλέπουν σε συνολική εξοικονόμηση ετήσιων διοικητικών δαπανών ύψους περίπου 6,3 δισ. EUR, και σε κινητοποίηση πρόσθετης δημόσιας και ιδιωτικής επενδυτικής ικανότητας ύψους 50 δισ. EUR.
Με την Οδηγία "Stop the clock", παρατείνονται για δύο χρόνια οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας (CSRD) όσον αφορά τις μεγάλες μη εισηγμένες εταιρείες (αντί για το 2026, θα υποβληθούν το 2028 για το οικονομικό έτος 2027) και τις εισηγμένες ΜΜΕ (το 2029 για το οικονομικό έτος 2028), ενώ παίρνει παράταση για ένα χρόνο η προθεσμία μεταφοράς και η πρώτη φάση εφαρμογής των υποχρεώσεων δέουσας επιμέλειας ως προς την Βιωσιμότητα (CSDDD). Η εν λόγω Οδηγία ενσωματώθηκε στην εθνική νομοθεσία της Ελλάδας με τον Ν.5255/2025 που δημοσιεύτηκε στις 28 Νοεμβρίου 2025.
Από πολλούς θεωρείται ως πισωγύρισμα στην προσπάθεια που έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες, όχι μόνο στην ΕΕ αλλά σε ολόκληρο τον πλανήτη, με την θέσπιση των κριτηρίων ESG, για ένα κόσμο δικαιότερο και περιβαλλοντικά πιο καθαρό.
Μήπως, δεν είναι έτσι τα πράγματα;
Είναι απαραίτητο να αναλογιστούμε ότι τα βασικά προβλήματα και οι προκλήσεις, που συνδέονται με τα κριτήρια ESG, παραμένουν, και δεν είναι μόνο ζήτημα λογιστικής απεικόνισης. Εάν λάβουμε υπόψη ότι ο χρόνος δεν σταματά για τις μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες είναι ενταγμένες στο πρώτο κύμα (wave I), αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, α) θα αποκτήσουν πολύ σημαντικό προβάδισμα έναντι θεμάτων ESG (με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για παράδειγμα, όσον αφορά την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την οικονομική βιωσιμότητα, την επιβράβευση από την κοινωνία και τους επενδυτές, την αποφυγή προστίμων και αγωγών), β) οι υπόλοιπες επιχειρήσεις που θα επιθυμούν συνεργασία με αυτές και θα είναι ενταγμένες στις αλυσίδες αξίας τους, ουσιαστικά, αν και δεν θα υποχρεούνται, θα πρέπει να τηρούν αντίστοιχες οδηγίες και πολιτικές. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές που θα συνεχίζουν να ζητούν στοιχεία ESG προκειμένου να αξιολογούν τις χρηματοδοτήσεις, να τιμολογούν τον κίνδυνο και να τα ενσωματώνουν στις γνωστοποιήσεις τους.
Η ΕΕ παρέχει χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος InvestEU, με την μόχλευση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων προκειμένου να στηριχθεί η βιώσιμη ανάπτυξη, η καινοτομία και η δημιουργία θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. Αποσκοπεί στην κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων ύψους 372 δισ. ευρώ σε τομείς υψηλής προτεραιότητας της ΕΕ. Το InvestEU αποτελεί μέρος του NextGenerationEU και είχε σχεδιαστεί αρχικά για την αποκατάσταση των άμεσων οικονομικών και κοινωνικών ζημιών που προκλήθηκαν από την πανδημία του κορονοϊού, επικεντρώνοντας τις χρηματοδοτήσεις σε πράσινες και ψηφιακές προκλήσεις.
Επομένως, είναι πολύ σημαντικό για την Χρηματοοικονομική Βιωσιμότητα (Sustainable Finance), να συλλέγονται εκείνα τα στοιχεία που θα προσφέρουν τα κατάλληλα KPIs, αναδεικνύοντας τόσο την διαφάνεια όσο και την προσπάθεια, με απολύτως μετρήσιμα και συγκρίσιμα στοιχεία. Ουσιαστικά, ενισχύουν την εικόνα των επιχειρήσεων προσδίδοντας περαιτέρω αξία έναντι του ανταγωνισμού. Ταυτόχρονα, η απλούστευση των διαδικασιών και η τυποποίηση επιφέρουν μείωση διοικητικού κόστους επηρεάζοντας θετικά τα κέρδη των επιχειρήσεων που αποτελούν βασικό μέρος της Διπλής Σημαντικότητας (Double Materiality)*.
*Εκτενής αναφορά για το Double Materiality σε προηγούμενο άρθρο μου.
