Με μόλις τέσσερα χρόνια να απομένουν έως το 2030, κανένας από τους επιμέρους στόχους του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης 5 (SDG 5)* για την ισότητα των φύλων δεν βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης. Εάν συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός προόδου, η έκθεση εκτιμά ότι θα απαιτηθούν ακόμη 171 χρόνια για την επίτευξη της ισότητας των φύλων, μεταθέτοντας τον χρονικό ορίζοντα στο 2197. Αυτή είναι μία από τις κεντρικές διαπιστώσεις της νέας έκθεσης Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot 2026, που δημοσιεύθηκε από τον ΟΗΕ-Γυναίκες (UN Women) και το Τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (UN DESA).
Η ετήσια έκθεση παρακολουθεί την πρόοδο για την ισότητα των φύλων στο σύνολο των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης. Η έκδοση του 2026 επικεντρώνεται ιδιαίτερα στη συμμετοχή των γυναικών στην ηγεσία και στη λήψη αποφάσεων, αναδεικνύοντας τα επίμονα χάσματα εκπροσώπησης στην πολιτική, τη δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, την οικονομία και την κοινωνία. Η έκθεση επισημαίνει ότι η ισότιμη και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια και πολιτική ζωή δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ισότητας, αλλά και θεμελιώδη προϋπόθεση για τη δημοκρατία, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη λειτουργία των θεσμών.
Η πρόοδος στην πολιτική εκπροσώπηση επιβραδύνεται
Παρόλο που η πολιτική εκπροσώπηση των γυναικών τις τελευταίες δεκαετίες, τα πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία καταγράφουν σημαντική επιβράδυνση. Το 2026, οι γυναίκες καταλαμβάνουν το 27,4% των εδρών στα εθνικά κοινοβούλια, έναντι 22,3% το 2015. Ωστόσο, η αύξηση κατά το τελευταίο έτος περιορίστηκε σε μόλις 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Από το 2020 έως το 2026, το ποσοστό των γυναικών στα κοινοβούλια μειώθηκε σε 54 χώρες. Με βάση τον ρυθμό προόδου της τελευταίας δεκαετίας, η ισότιμη εκπροσώπηση στα κοινοβούλια αναμένεται να επιτευχθεί το 2064. Εάν, όμως, ληφθεί υπόψη ο βραδύτερος ρυθμός των τελευταίων πέντε ετών, ο χρονικός ορίζοντας μετατίθεται στο 2089. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζεται και στην εκτελεστική εξουσία. Την 1η Ιανουαρίου 2026, γυναίκες κατείχαν θέσεις αρχηγού κράτους ή κυβέρνησης σε 28 χώρες, ενώ έξι στις επτά χώρες εξακολουθούσαν να κυβερνώνται από άνδρες. Παράλληλα, η συμμετοχή των γυναικών στα υπουργικά συμβούλια υποχώρησε από 23,3% το 2024 σε 22,4% το 2026.
Οι ανισότητες δεν περιορίζονται στον αριθμό των γυναικών που συμμετέχουν στα όργανα εξουσίας, αλλά επεκτείνονται και στην κατανομή των αρμοδιοτήτων. Οι γυναίκες κατέχουν μόλις το 17% των υπουργικών χαρτοφυλακίων οικονομικών και δημοσιονομικών υποθέσεων, το 18% των χαρτοφυλακίων δικαιοσύνης και το 12% των χαρτοφυλακίων άμυνας. Αντίθετα, η εκπροσώπησή τους ανέρχεται στο 73% στα χαρτοφυλάκια οικογένειας και παιδιών και στο 90% σε εκείνα που αφορούν τις γυναίκες και την ισότητα των φύλων.
Η έκθεση αποδίδει αυτή την κατανομή σε θεσμικές προκαταλήψεις κατά τις διαδικασίες διορισμού και όχι σε διαφορετικά πολιτικά ενδιαφέροντα των γυναικών. Στην τοπική αυτοδιοίκηση, η εκπροσώπηση των γυναικών παραμένει υψηλότερη από ό,τι στα εθνικά κοινοβούλια, ωστόσο έχει αγκιστρωθεί στο 35,6%. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ειδικότερα, οι γυναίκες κατέχουν το 34,9% των θέσεων στα τοπικά συλλογικά όργανα, αλλά μόλις το 18,9% των θέσεων δημάρχων το 2025.
Η έμφυλη βία ως εμπόδιο στην πολιτική συμμετοχή
Η βία κατά των γυναικών στην πολιτική και δημόσια ζωή αναδεικνύεται ως σημαντικός παράγοντας που περιορίζει την πρόσβασή τους σε θέσεις εξουσίας και την παραμονή τους σε αυτές. Σύμφωνα με την έκθεση, η οποία παρουσιάζει στοιχεία της UN Women από 13 χώρες για τη βία κατά υποψηφίων και εκλεγμένων γυναικών, το 80% των υποψηφίων για τα εθνικά κοινοβούλια και το 63% των υποψηφίων για την τοπική αυτοδιοίκηση, στις χώρες με διαθέσιμα δεδομένα για κάθε κατηγορία, έχουν υποστεί ψυχολογική, σεξουαλική, οικονομική ή/και σωματική βία κατά τη διάρκεια προεκλογικών εκστρατειών. Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας έρευνας, το 50% των γυναικών που κατέχουν θέσεις στην τοπική αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζει βία κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Η έκθεση διαπιστώνει ότι η βία στρέφεται ιδιαίτερα εναντίον γυναικών που αμφισβητούν παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους και διεκδικούν θέσεις αυξημένης εξουσίας και δημόσιας προβολής. Παράλληλα, οι υψηλές οικονομικές απαιτήσεις της συμμετοχής στις εκλογές, η άνιση πρόσβαση στους πόρους και τα στερεότυπα σχετικά με την πολιτική ηγεσία ενισχύουν τους αποκλεισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται η συμβολή των ειδικών προσωρινών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των ποσοστώσεων. Στις χώρες με ισχυρές, κατάλληλα σχεδιασμένες ποσοστώσεις, η εκπροσώπηση των γυναικών είναι κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη στα κοινοβούλια και κατά 17 μονάδες υψηλότερη στην τοπική αυτοδιοίκηση, σε σύγκριση με χώρες χωρίς αντίστοιχα μέτρα.
Δικαιοσύνη και δημόσια διοίκηση: Η ανισότητα στην κορυφή της ιεραρχίας
Η περιορισμένη παρουσία των γυναικών στις ανώτατες θέσεις λήψης αποφάσεων καταγράφεται και στο δικαστικό σύστημα. Ενώ οι γυναίκες αποτελούν το 51,2% των δικαστών και το 57,5% των δικαστικών γραμματέων παγκοσμίως, το ποσοστό τους μεταξύ των εισαγγελικών λειτουργών περιορίζεται στο 29%. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ανισότητα στις ανώτατες δικαστικές θέσεις. Στη δημόσια διοίκηση, δεδομένα της περιόδου 2020–2025 καταδεικνύουν ότι οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε σχέση με το ποσοστό τους στον πληθυσμό στο 62,1% των χωρών και περιοχών για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία.
Οι έμφυλες ανισότητες στη διοικητική ιεραρχία είναι ιδιαίτερα έντονες: εντοπίζονται στις ανώτερες διοικητικές θέσεις στο 71,1% των χωρών, έναντι 13,8% στα κατώτερα διοικητικά επίπεδα. Η έκθεση υπογραμμίζει τη σημασία των διαφανών διαδικασιών επιλογής και προαγωγής, των σαφών αξιοκρατικών κριτηρίων και των θεσμικών μέτρων για την άρση των εμποδίων στην επαγγελματική ανέλιξη των γυναικών.
Εταιρική διακυβέρνηση: Η παρουσία δεν συνεπάγεται απαραίτητα εξουσία
Οι ανισότητες εμφανίζονται εξίσου έντονες στον επιχειρηματικό τομέα. Στοιχεία του Μαρτίου 2024, τα οποία καλύπτουν περίπου 88.000 μέλη διοικητικών συμβουλίων σε περισσότερες από 9.600 εισηγμένες εταιρείες, σε 62 χώρες και περιοχές, δείχνουν ότι οι γυναίκες καταλαμβάνουν μόλις το 5,8% των θέσεων διευθύνοντος συμβούλου (CEO) και το 25,1% των θέσεων στα διοικητικά συμβούλια, των εταιρειών που εξετάστηκαν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάκριση μεταξύ τυπικής εκπροσώπησης και πραγματικής επιρροής στη λήψη αποφάσεων. Σύμφωνα με την έκθεση, στο 71,8% των εισηγμένων εταιρειών η πραγματική εξουσία λήψης αποφάσεων των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια είναι μικρότερη από εκείνη που αντιστοιχεί στην αριθμητική τους εκπροσώπηση. Το συγκεκριμένο χάσμα διευρύνεται όσο αυξάνεται το μέγεθος των επιχειρήσεων.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι οι γυναίκες μέλη διοικητικών συμβουλίων διαθέτουν συχνότερα ανώτερους ακαδημαϊκούς τίτλους από τους άνδρες συναδέλφους τους, σε ποσοστό 40,5% έναντι 33,5%. Επομένως, οι διαφορές στα τυπικά προσόντα δεν εξηγούν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν στην ανάληψη των ισχυρότερων εκτελεστικών θέσεων.
Η ισότητα στην καθημερινή ζωή: Νομικά κενά, έμφυλη βία και απλήρωτη εργασία
Η πλήρης νομική ισότητα φαίνεται ότι ακόμη έχει ακόμη επιτευχθεί. Μεταξύ 2019 και 2024 πραγματοποιήθηκαν 99 νομοθετικές μεταρρυθμίσεις σε 47 χώρες, με στόχο την κατάργηση διακρίσεων και την ενίσχυση της νομικής προστασίας των γυναικών. Ωστόσο, καμία χώρα δεν επιτυγχάνει πλήρη βαθμολογία και στα τέσσερα πεδία που εξετάζει ο σχετικός δείκτης του SDG 5: γενικά νομικά πλαίσια και δημόσια ζωή, βία κατά των γυναικών, απασχόληση και οικονομικά δικαιώματα, γάμος και οικογένεια. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι γυναίκες απολαμβάνουν μόλις το 64% των νομικών δικαιωμάτων που απολαμβάνουν οι άνδρες, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη αποτίμηση.
Τα στοιχεία για την έμφυλη βία παραμένουν ιδιαίτερα ανησυχητικά. Σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες ηλικίας 15 ετών και άνω, περίπου 840 εκατομμύρια παγκοσμίως, έχει βιώσει βία από σύντροφο ή σεξουαλική βία κατά τη διάρκεια της ζωής της. Ο αριθμός αυτός έχει μεταβληθεί ελάχιστα από το 2000. Μόνο κατά τους τελευταίους 12 μήνες της περιόδου αναφοράς, περίπου 316 εκατομμύρια γυναίκες, δηλαδή το 11% των γυναικών ηλικίας 15 ετών και άνω, υπέστησαν σωματική ή σεξουαλική βία από σύντροφο. Παράλληλα, οι γυναίκες και τα κορίτσια εξακολουθούν να αφιερώνουν κατά μέσο όρο 2,5 φορές περισσότερες ώρες ημερησίως από τους άνδρες σε μη αμειβόμενη οικιακή εργασία και εργασία φροντίδας.
Στην αγορά εργασίας, το 2026 συμμετέχει το 63,9% των γυναικών ηλικίας 25-54 ετών, έναντι 92% των ανδρών. Ακόμη και όταν οι γυναίκες καταλαμβάνουν διευθυντικές θέσεις, οι μισθολογικές ανισότητες παραμένουν: σε 66 από τις 83 χώρες και περιοχές με διαθέσιμα στοιχεία για την περίοδο 2020 -2025, οι γυναίκες διευθύντριες λαμβάνουν χαμηλότερη ωριαία αμοιβή από τους άνδρες. Η αυτονομία των γυναικών σε ζητήματα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας παραμένει επίσης περιορισμένη. Το 2025, μόλις το 56,3% των γυναικών ηλικίας 15-49 ετών που είναι παντρεμένες ή βρίσκονται σε συμβίωση διαθέτει πλήρη εξουσία λήψης αποφάσεων σχετικά με τη χρήση αντισύλληψης, τις σεξουαλικές σχέσεις και την αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη.
Και η ειρήνη; Οι γυναίκες στην πρώτη γραμμή αλλά στο περιθώριο των αποφάσεων
Οι γυναίκες διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην οικοδόμηση της ειρήνης, ωστόσο, υποεκπροσωπούνται στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Η έκθεση αναδεικνύει πρωτοβουλίες γυναικών στην Κολομβία, την Αιθιοπία και τον Λίβανο, τη διαπραγμάτευση της πρόσβασης των αμάχων σε βασικούς πόρους, όπως το νερό, στην Υεμένη, καθώς και τη δράση γυναικείου συνασπισμού που υποστήριξε την έμμεση συμμετοχή γυναικών στις συνομιλίες της Γενεύης για το Σουδάν το 2024. Στη Λιβερία, γυναικείες οργανώσεις συνέβαλαν στην επαναφορά των συστάσεων της Επιτροπής Αλήθειας και Συμφιλίωσης στην πολιτική ατζέντα, ενώ στην Κένυα προώθησαν τον διάλογο και τη γυναικεία ηγεσία σε ειρηνευτικές συμφωνίες για τη γη και τους πόρους.
Ομοίως, για την Ουκρανία, ο ΟΗΕ επισημαίνει την απόσταση ανάμεσα στον κεντρικό ρόλο των γυναικών στην υποστήριξη των κοινοτήτων κατά τη διάρκεια του πολέμου και στην περιορισμένη συμμετοχή τους στις στρατηγικές αποφάσεις και στις ειρηνευτικές διαδικασίες.
Οι θεσμοί ισότητας αποδυναμώνονται και η χρηματοδότηση συρρικνώνεται
Πέρα από τις ανισότητες στην εκπροσώπηση, η έκθεση καταγράφει υποχώρηση της θεσμικής και οικονομικής υποστήριξης της ισότητας των φύλων. Σε έρευνα της UN Women το 2026, η οποία βασίστηκε σε 54 απαντήσεις εθνικών μηχανισμών ισότητας από επτά περιφέρειες, το 32% ανέφερε αποδυνάμωση της θεσμικής του ισχύος κατά την προηγούμενη διετία. Η αποδυνάμωση αυτή περιλαμβάνει μειώσεις προσωπικού, περιορισμό της επιρροής στη λήψη αποφάσεων, κατάργηση ή συρρίκνωση οργανωτικών μονάδων και υποβάθμιση της θεσμικής θέσης των σχετικών μηχανισμών. Περίπου το 23% ανέφερε μείωση του λειτουργικού προϋπολογισμού του, ενώ το 9% απώλεια αυτοτελούς προϋπολογισμού. Παράλληλα, η διμερής αναπτυξιακή βοήθεια με στόχους ισότητας των φύλων μειώθηκε κατά 13% μεταξύ 2023 και 2024. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η μείωση της χρηματοδότησης των οργανώσεων για τα δικαιώματα των γυναικών, η οποία έφθασε το 28% κατά την ίδια περίοδο.
Οι επιπτώσεις αποτυπώνονται ιδιαίτερα στις ανθρωπιστικές κρίσεις. Σε έρευνα του 2026 με τη συμμετοχή 855 οργανώσεων γυναικών και οργανώσεων για τα δικαιώματά τους, σε 52 χώρες και περιβάλλοντα κρίσεων, το 88% δήλωσε ότι δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί στα υφιστάμενα επίπεδα αναγκών, με αποτέλεσμα σχεδόν ένα εκατομμύριο γυναίκες και κορίτσια να στερούνται υπηρεσίες που προηγουμένως λάμβαναν.
Η έκθεση επισημαίνει ότι τα γυναικεία κινήματα διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση των δικαιωμάτων, στην ενίσχυση της λογοδοσίας και στη διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών. Ωστόσο, η συρρίκνωση του δημόσιου χώρου δράσης και η μείωση των διαθέσιμων πόρων περιορίζουν τις δυνατότητές τους.
Προς το 2030: Οι προτεραιότητες που αναδεικνύει η έκθεση
Η έκθεση The Gender Snapshot 2026 υπογραμμίζει ότι η επιτάχυνση της προόδου προϋποθέτει σταθερή πολιτική δέσμευση και επενδύσεις σε πολλαπλά επίπεδα. Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η ενίσχυση των εθνικών μηχανισμών ισότητας με επαρκείς αρμοδιότητες, προσωπικό και πόρους, η κατάργηση των νομικών διακρίσεων και η συστηματική εφαρμογή της συνεκτίμησης της διάστασης του φύλου στους δημόσιους προϋπολογισμούς. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υιοθέτηση και αποτελεσματική εφαρμογή ειδικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των ποσοστώσεων, για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στις αιρετές θέσεις, στη δημόσια διοίκηση, στη δικαιοσύνη και στην εταιρική διακυβέρνηση.
Παράλληλα, προτείνονται νομοθετικά και θεσμικά μέτρα για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών στην πολιτική και δημόσια ζωή, η άρση κοινωνικών προτύπων που εισάγουν διακρίσεις, η ενίσχυση της χρηματοδότησης των γυναικείων οργανώσεων και η συστηματική συλλογή αναλυτικών δεδομένων ανά φύλο και άλλες διασταυρούμενες μορφές ανισότητας. Η έκθεση αναδεικνύει τη συμμετοχή των γυναικών στην ηγεσία και στη λήψη αποφάσεων ως καθοριστικό παράγοντα για την πρόοδο όχι μόνο του Στόχου 5, αλλά και του συνόλου των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Το 2025, σχεδόν οκτώ στις δέκα ειρηνευτικές διαδικασίες παγκοσμίως δεν περιλάμβαναν γυναίκες ως διαπραγματεύτριες ή διαμεσολαβήτριες. Πηγή: UN Women & UN DESA, Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot 2026.
*Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης είναι 17 παγκόσμιοι στόχοι του ΟΗΕ για την αντιμετώπιση της φτώχειας, τη μείωση των ανισοτήτων και την προστασία του πλανήτη έως το 2030. Τα κράτη έχουν δεσμευτεί να ενσωματώνουν τους Στόχους στις εθνικές πολιτικές τους, να διαθέτουν πόρους για την υλοποίησή τους και να παρακολουθούν την πρόοδό τους.
Πηγές:
UN Women & United Nations Department of Economic and Social Affairs (UNDESA). (2026). Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot 2026. United Nations. https://www.unwomen.org/en/resources/gender-snapshot
&
Tavartkiladze, T. (2026, June 23). Women’s voices must be heard in the public and political life of Ukraine. United Nations in Ukraine. https://ukraine.un.org/en/317885-women%E2%80%99s-voices-must-be-heard-p…
United Nations Security Council. (2026). Women and peace and security: Report of the Secretary-General (S/2026/758). United Nations. https://docs.un.org/en/S/2026/758
Στόχος 5 – Ισότητα των φύλων. Στόχος 5 - Ισότητα των φύλων και εξάλειψη των διακρίσεων
Πληροφορίες
Εγκληματολογία και Φύλο: Σύγχρονες Θεωρίες, Στερεότυπα και Πρόληψη της Βίας
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα με επιστημονική, επαγγελματική ή θεσμική δραστηριότητα στα πεδία της νομικής, της εγκληματολογίας, της ψυχολογίας, της κοινωνικής εργασίας, της εκπαίδευσης και της δημοσιογραφίας, καθώς και σε στελέχη δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, αλλά και σε κάθε άτομο που επιθυμεί να εμβαθύνει στις σύγχρονες προσεγγίσεις της εγκληματολογίας του φύλου, της έμφυλης βίας, των στερεοτύπων και της πρόληψης.
Συνδυάζει σύγχρονη διεθνή βιβλιογραφία, πραγματικές μελέτες περίπτωσης, ανάλυση πολιτικών και νομολογίας, πολιτισμική εγκληματολογία, εργαλεία πρόληψης και εφαρμογές στην επαγγελματική πρακτική.
Πληροφορίες και εγγραφές:
https://elearningekpa.gr/courses/egklimatologia-kai-fulo-sugxrones-theo…
Crime & Gender Lab – Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.)
Περισσότερες πληροφορίες: