H Επιτροπή του ΟΗΕ για το Καθεστώς των Γυναικών (CSW) είναι το κύριο όργανο για την προώθηση της ισότητας των φύλων και των δικαιωμάτων και της ενδυνάμωσης των γυναικών. Ιδρύθηκε το 1946 υπό το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο (Economic and Social Council - ECOSOC) και συμβάλλει καθοριστικά στην προάσπιση των δικαιωμάτων γυναικών και κοριτσιών, στην καταγραφή της πραγματικότητας της ζωής τους παγκοσμίως, καθώς και στη διαμόρφωση διεθνών προτύπων για την ισότητα των φύλων.

Από το 1996 ο ρόλος της Επιτροπής διευρύνθηκε, ώστε να παρακολουθεί την πρόοδο στην εφαρμογή της Διακήρυξης και της Πλατφόρμας Δράσης του Πεκίνου και να ενσωματώνει την οπτική του φύλου σε όλες τις δραστηριότητες του ΟΗΕ. Παράλληλα με την Επιτροπή, ένα παγκόσμιο δίκτυο οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (NGO CSW Forum) λειτουργεί ως χώρος διαλόγου και δικτύωσης με εκδηλώσεις και συζητήσεις για την ισότητα των φύλων.

Στην ετήσια σύνοδο της Επιτροπής, κυβερνήσεις, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και φορείς του ΟΗΕ εξετάζουν την πρόοδο, εντοπίζουν τα κενά και συμφωνούν σε περαιτέρω δράσεις για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών.

Στην 70ή σύνοδο που διεξήχθη τον Μάρτιο του 2026 στη Νέα Υόρκη συμμετείχε και το Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος ως μη κυβερνητικός οργανισμός με συμβουλευτική ιδιότητα στο ECOSOC. Κεντρικό θέμα της συνόδου ήταν η διασφάλιση και ενίσχυση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια. 

Το κείμενο με τα συμφωνηθέντα συμπεράσματα που δημοσιεύει μετά τη λήξη της Συνόδου η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη για συμπεριληπτικά και δίκαια νομικά συστήματα, στην κατάργηση των νόμων, πολιτικών και πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις, καθώς και στην αντιμετώπιση των βαθύτερων δομικών εμποδίων που εξακολουθούν να εμποδίζουν την ισότιμη πρόσβαση στα δικαιώματα.

Η Επιτροπή επαναβεβαιώνει ότι η ισότητα των φύλων και η πλήρης απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς αποτελεσματική πρόσβαση σε ανεξάρτητους, αμερόληπτους και προσβάσιμους θεσμούς δικαιοσύνης. Το κείμενο αναγνωρίζει ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια σε όλο τον κόσμο εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πολλαπλές και διασταυρούμενες μορφές διάκρισης, κοινωνικά στερεότυπα, άνισες σχέσεις εξουσίας, οικονομικούς αποκλεισμούς και βία, παράγοντες που περιορίζουν ουσιαστικά τη δυνατότητά τους να ζητήσουν προστασία και επανόρθωση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εξάλειψη όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών, τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική σφαίρα, συμπεριλαμβανομένης της έμφυλης και σεξουαλικής βίας, της ενδοοικογενειακής βίας, της εμπορίας ανθρώπων, της παιδικής, πρώιμης και αναγκαστικής έγγαμης ένωσης, του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων και της σεξουαλικής παρενόχλησης. Παράλληλα, το κείμενο ζητά από τα κράτη να διασφαλίσουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς αναφοράς, προστασίας, νομικής βοήθειας και αποζημίωσης για τα θύματα και τις επιζώσες.

Σημαντικό μέρος των συμπερασμάτων αφορά την ανάγκη αναθεώρησης της εθνικής νομοθεσίας, ώστε να εντοπιστούν και να καταργηθούν διατάξεις που εισάγουν διακρίσεις σε βάρος των γυναικών και των κοριτσιών. Η Επιτροπή καλεί τις κυβερνήσεις να ενσωματώνουν συστηματικά την οπτική του φύλου στη νομοθέτηση, στη χάραξη πολιτικής και στην απονομή δικαιοσύνης, αλλά και να διασφαλίζουν την ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως των γυναικείων οργανώσεων στις σχετικές διαδικασίες.

Το κείμενο αναγνωρίζει επίσης ότι η πρόσβαση στη δικαιοσύνη συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Η φτώχεια, η επισφαλής εργασία, η άνιση πρόσβαση στην εκπαίδευση και στην υγεία, οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης, οι ένοπλες συγκρούσεις και οι ανθρωπιστικές κρίσεις επιβαρύνουν δυσανάλογα τις γυναίκες και τα κορίτσια, ιδίως όσες ανήκουν σε ευάλωτες ή περιθωριοποιημένες ομάδες.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις γυναίκες και στα κορίτσια με αναπηρίες, στις μετανάστριες, στις αυτόχθονες γυναίκες, στις γυναίκες αφρικανικής καταγωγής, στις γυναίκες που ζουν σε αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές, στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, στις έφηβες, καθώς και στις γυναίκες που βρίσκονται σε καθεστώς κράτησης ή φυλάκισης. Η Επιτροπή ζητά στοχευμένες πολιτικές που να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες και ανάγκες αυτών των ομάδων.

Τα συμφωνηθέντα συμπεράσματα δίνουν, ακόμη, έμφαση στον ρόλο της εκπαίδευσης, της νομικής επιμόρφωσης, της δωρεάν ή οικονομικά προσιτής νομικής βοήθειας, της συλλογής αξιόπιστων δεδομένων και της αξιοποίησης της τεχνολογίας χωρίς αποκλεισμούς και χωρίς έμφυλη μεροληψία. Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη για ασφαλή και υπεύθυνη χρήση ψηφιακών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης, ώστε οι νέες τεχνολογίες να μη διευρύνουν τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες.

Τέλος, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η επίτευξη ουσιαστικής πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια έως το 2030, σύμφωνα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ,  απαιτεί πολιτική βούληση, επαρκή χρηματοδότηση, διεθνή συνεργασία και διαρκή λογοδοσία. Η ενίσχυση της δικαιοσύνης υπό την οπτική του φύλου αναδεικνύεται ως θεμελιώδης προϋπόθεση όχι μόνο για την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών, αλλά και για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τη βιώσιμη ανάπτυξη συνολικά.

Ανταποκρινόμενες στην πρόσκληση της 70ης Συνόδου και εκπροσωπώντας το Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος με την ομάδα εργασίας για το Έγκλημα και το Φύλο καταθέσαμε γραπτή πρόταση με θέμα τον Σεξισμό στα Κοινοβούλια η οποία δημοσιεύεται στην επίσημη βιβλιογραφία της Συνόδου (έγγραφο E/CN.6/2026/NGO/59). Η παρέμβαση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αναδεικνύει ότι ο σεξισμός στα κοινοβούλια αποτελεί δομικό εμπόδιο για την ουσιαστική και ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια και πολιτική ζωή. Η δήλωση συνδέει τις πρακτικές υποτίμησης, παρενόχλησης, λεκτικής απαξίωσης και έμφυλης στοχοποίησης γυναικών πολιτικων με ευρύτερα ζητήματα δημοκρατίας, κράτους δικαίου και προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Το θέμα της επόμενης, εβδομηκοστής πρώτης συνόδου της Επιτροπής για το Καθεστώς των Γυναικών, η οποία θα πραγματοποιηθεί το 2027, είναι η επιτάχυνση της επίτευξης της ισότητας των φύλων και της ενδυνάμωσης όλων των γυναικών και κοριτσιών στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. 

Φωτογραφία (C) Εικονογράφηση δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη μέσω ChatGPT της OpenAI με την καθοδήγηση των συγγραφέων

Πηγές:

Ensuring and strengthening access to justice for all women and girls, including by promoting inclusive and equitable legal systems, eliminating discriminatory laws, policies and practices, and addressing structural barriers : Commission on the Status of Women, 70th session : agreed conclusions https://digitallibrary.un.org/record/4105187?ln=en&v=pdf 

Commission on the Status of Women : report on the 70th session (21 March 2025 and 9–19 March 2026) https://digitallibrary.un.org/record/4109190?ln=en&v=pdf